Archiefwet 2026: wat verandert er per 1 januari 2027?
Op 1 januari 2027 vervangt de Archiefwet 2026 de Archiefwet uit 1995. Wat betekent dat voor gemeenten, provincies, waterschappen en andere overheden? De belangrijkste veranderingen op een rij.
Bijgewerkt op 3 november 2026.
De Archiefwet 2026 gaat in op 1 januari 2027. Overheden moeten blijvend te bewaren informatie voortaan na 10 jaar overbrengen naar een archiefdienst, in plaats van na 20 jaar. Digitale informatie, zoals e-mail, chatberichten, websites en video, moet vanaf het ontstaan duurzaam en toegankelijk worden beheerd. Het toezicht wordt strenger, met onder meer een meldplicht en boetes.
De tijdlijn
- 17 november 2021: het wetsvoorstel voor een nieuwe Archiefwet wordt ingediend.
- 12 mei 2026: de Eerste Kamer stemt in met de wet.
- 19 juni 2026: de wet wordt gepubliceerd in het Staatsblad, als Archiefwet 2026.
- 1 januari 2027: de Archiefwet 2026 treedt in werking.
Wat er verandert
| Onderwerp | Archiefwet 1995 | Archiefwet 2026 |
|---|---|---|
| Overbrengingstermijn | Na 20 jaar | Na 10 jaar |
| Digitale informatie | Geschreven voor een papieren werkelijkheid | Beheer vanaf het ontstaan, ook van e-mail, chat, websites en video |
| Toezicht | Beperkte instrumenten | Versterkt, met onder meer een meldplicht en boetes |
| Verantwoordelijkheden | Minder helder belegd | Helderder belegd, met een gemoderniseerde diploma-eis voor archivarissen |
Let op: de kortere overbrengingstermijn werkt volgens de toelichting niet met terugwerkende kracht. Controleer voor bestaande archieven welke overgangsregels gelden.
Voor wie geldt de Archiefwet?
De wet geldt voor de hele overheid: ministeries, Hoge Colleges van Staat, provincies, gemeenten en waterschappen. Ook gemeenschappelijke regelingen vallen eronder.
Wat betekent dit in de praktijk?
De wet vraagt om informatiebeheer vanaf het moment dat informatie ontstaat. Volgens het ministerie werkt achteraf ordenen niet meer, omdat informatie zo snel en in zulke hoeveelheden ontstaat.
Tegelijk zijn veel organisaties nog niet op orde. Uit de Woo-monitor 2025 van de VNG blijkt dat slechts 11% van de gemeenten en gemeenschappelijke regelingen tijdige vernietiging heeft geregeld. Nog eens 67% is ermee bezig.
Ook de selectielijsten veranderen. De VNG vraagt gemeenten haar te machtigen om een nieuwe, uniforme selectielijst op te stellen die aansluit op de Archiefwet 2026. Dat betekent dat bewaartermijnen opnieuw moeten worden toegepast.
Vijf stappen om je voor te bereiden
- Breng je bronnen in kaart: zaaksysteem, netwerkschijven, SharePoint, Teams en mailboxen.
- Pas de selectielijst consequent toe en leg bewaartermijnen per document vast.
- Werk achterstanden in vernietiging weg, met een goedkeuringsflow die je kunt controleren.
- Regel het beheer van nieuwe informatie vanaf het moment dat die ontstaat.
- Zorg dat je elke beslissing kunt verantwoorden, richting archivaris en toezichthouder.
Hoe Airchie helpt
Airchie leest documenten uit al je bronnen en bepaalt per document het zaaktype, de bewaartermijn en de juiste plek, volgens jouw selectielijst. Nieuwe documenten worden doorlopend meegenomen. Vernietigen gebeurt altijd na goedkeuring door een medewerker, en elke beslissing staat in de audit trail. Lees hoe Airchie de selectielijst toepast.
Veelgestelde vragen over de Archiefwet 2026
Wanneer gaat de Archiefwet 2026 in?
Op 1 januari 2027. De Eerste Kamer stemde op 12 mei 2026 in met de wet. Op 19 juni 2026 is de wet gepubliceerd in het Staatsblad.
Wat is de nieuwe overbrengingstermijn?
Blijvend te bewaren informatie moet na 10 jaar worden overgebracht naar een archiefdienst. Onder de Archiefwet 1995 was dat 20 jaar.
Geldt de wet ook voor e-mail en chatberichten?
Ja. Digitale informatie zoals e-mail, chatberichten, websites en video moet vanaf het ontstaan duurzaam en toegankelijk worden opgeslagen.
Wat gebeurt er als een organisatie niet voldoet?
Het toezicht op informatiebeheer wordt versterkt, met onder meer een meldplicht en de mogelijkheid om boetes op te leggen.
Bronnen
- Rijksoverheid: Nieuwe Archiefwet maakt overheid transparanter (12 mei 2026)
- Eerste Kamer: wetsvoorstel 35.968, Archiefwet 2026
- Gemeente.nu: Nieuwe archiefwet per 1 januari 2027 (13 mei 2026)
- Binnenlands Bestuur: Overheden hebben nog veel Woo-werk te doen
- Omroep Brabant: Someren machtigt VNG voor archiefbeheer
Zie wat Airchie met jouw archief doet
Plan een online demo met voorbeelddocumenten, of met een paar van jezelf. We reageren binnen twee werkdagen.